Hafta içi 08:30–19:00 · Cumartesi 09:00–17:00

Mevzuat ve standartlar

Hangi düzenleme neyi şart koşuyor, hangi değer aranıyor? Doğrulanmış hükümler ve uluslararası karşılıkları.

Türkiye'de çerçeve

Bina su depolarının temizliği ve dezenfeksiyonu tek bir kanunla değil, birkaç düzenlemenin kesişiminde yönetilir. Aşağıdaki tablo hangi düzenlemenin neyi kapsadığını gösterir.

Tabloyu yatay kaydırabilirsiniz →
DüzenlemeNeyi kapsarUygulamadaki karşılığı
İnsani Tüketim Amaçlı Sular Hakkında Yönetmelik
17.02.2005 / 25730
İçme suyu kalitesi, dezenfeksiyon, numune alma, analizSerbest klor bandı, numune sıklığı, mikrobiyolojik limitler
Lejyoner Hastalığı Kontrol Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik
13.05.2015 / 29354
Bina su sistemlerinde Legionella riskiSıcak/soğuk tank temizlik sıklığı, hiperklorinasyon
Büyükşehir su idaresi yönetmelikleri
ör. KASKİ 2022, Adana ASKİ 2018
Depo kontrolü, yetkili firma, iş bitiminde analiz6 ayda 1 veya yılda en az 1 temizlik şartı
Su Kesintisinde Alınacak Tedbirler Genelgesi
2007/67 · 08.08.2007
Kesinti döneminde klor düzeyi, depo temizlik sıklığı, tankerle su, onarım sonrası dezenfeksiyonKesinti döneminde 3 ayda 1 temizlik; şebeke onarımında 10 mg/L klor / 20 dk
6331 sayılı İSG KanunuKapalı alan çalışması, kimyasal güvenliğiRisk değerlendirmesi, KKD, gaz ölçümü
Biyosidal Ürün YönetmeliğiDezenfektanların ruhsatlandırılmasıYalnızca izinli/ruhsatlı ürün kullanımı
Dürüst not: Sektörde sık tekrarlanan bazı ifadeler resmî metinde karşılığı olmadan dolaşıyor. Örneğin “İSKİ'nin su deposu yönetmeliği” veya “Sebil Temizliği Yönetmeliği” adıyla bir düzenleme bulunmuyor; sebiller birden fazla düzenlemenin dolaylı kapsamında yönetiliyor. Bu sitede yalnızca metni doğrulanabilen hükümlere yer veriyoruz.

Ölçülebilir şartlar: ne, hangi değer?

Tabloyu yatay kaydırabilirsiniz →
ParametreAranan değerNerede / sıklıkKaynak
Serbest (bakiye) klor0,2–0,5 mg/L (uç noktada)Tüketim noktası · sahada her günİnsani Tüketim Yön. m.10
Serbest klor (su kesintisi dönemi)≈ 1,0 mg/L (süper klorlama ile)Kesinti yaşanan yerlerde şebeke2007/67 Genelgesi, B/5
E. coli / koliform0/100 mlAkredite laboratuvarEk-1
Enterokok0/100 mlAkredite laboratuvarEk-1
BulanıklıkSayısal yasal sınır yok; iyi uygulama <1 NTU, hedef <0,5 NTUSaha ölçümüEk-1 (anormal değişim yok)
Legionella — soğuk su tankıYılda en az 2 kez boşaltma-temizlik-dezenfeksiyonOtel, hastane, büyük iş merkezleriLejyoner Yön.
Legionella — sıcak su tankıYılda en az 3 kezAynı tesislerLejyoner Yön.
Hiperklorinasyon≥ 3 ppm, 2–24 saatŞüpheli durumda dekontaminasyonLejyoner Yön.

Bulanıklık konusunda dikkat: 1,0 NTU değeri yüzeysel su arıtımı için verilmiştir; bina deposu için “yasal sınır” olarak sunulması doğru değildir. Biz ölçümü iyi uygulama eşiği olarak kullanıyoruz.

Temizlik sıklığı: yasal asgari ve önerimiz

  • Yasal asgari: depo temizliği yılda en az bir kez.
  • Büyükşehir su idareleri: Kayseri (KASKİ) ve Adana (ASKİ) gibi idareler 6 ayda bir uygular ve iş bitiminde akredite laboratuvar analizi ister.
  • Bakanlık genelgesi (2007/67): su kesintisi olan dönemde 3 ayda bir, diğer dönemde 6 ayda bir temizliği öneriyor.
  • Bizim önerimiz: depo hacmi, suyun bekleme süresi, depo tipi ve geçmiş analiz sonuçlarına göre 3–6 ay. Gerekçesini yazılı raporda gösteriyoruz.

Su kesintileri: 2007/67 Genelgesi

Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü'nün 08.08.2007 tarihli, 2007/67 sayılı Su Kesintisinde Alınacak Tedbirler genelgesi; kuraklık kaynaklı su sıkıntısı ve planlı kesintilerde sağlık müdürlüklerinin, yerel yönetimlerin ve halkın alması gereken tedbirleri sıralar. Bina su depolarını doğrudan ilgilendiren hükümler şunlar:

Tabloyu yatay kaydırabilirsiniz →
KonuGenelgede yazılı şartBizim uygulamamız
Şebekede serbest klor (normal dönem)0,5 mg/LKesinti öncesi ölçüm ve kayıt
Şebekede serbest klor (kesinti dönemi)Süper klorlama ile 1 mg/LKesinti sonrası devreye almada ölçüm
Bina deposu temizliğiKesinti döneminde 3 ayda bir, diğer dönemde 6 ayda birBölgede kesinti varsa takvim sıklaştırılır
Tankerle su teminiBakiye klor 1 mg/L; tankerler ruhsatlı, sulama tankerlerinde “İÇİLMEZ” ibaresiTankerle beslenen depoda ilk analiz
Onarım sonrası şebekeOnarılan bölüm 10 mg/L klorlu suyla 20 dakika dezenfekte, ardından 1 mg/L ile durulamaKesinti sonrası ilk suyun deşarjı ve klor ölçümü
Hizmet veren özel kuruluşlarSağlık teşkilatının görüşü alınarak ruhsatlandırılır, hizmet denetlenirRuhsat, personel eğitimi ve iş kaydı dosyası
Genelgenin tam metni: Sağlık Bakanlığı Yönerge ve Genelgeler Kitabı'ndaki 6 sayfalık tarama sitemizde PDF olarak duruyor; kaynağı Bakanlığın dosya sunucusu.

Dikkat: genelge bir idari düzenlemedir (yönetmelik değil); il valiliklerine ve il sağlık müdürlüklerine gönderilen bir talimatnamedir. Metindeki 3 ay / 6 ay sıklığı “halkımızın dikkat etmesi gereken hususlar” başlığı altında yer alır — yani ceza hükmü değil, Bakanlığın önerdiği bakım sıklığıdır. Biz bunu su idarelerinin şartlarıyla birlikte okuyup tesis bazında takvim çıkarıyoruz.

Dezenfeksiyonda doz meselesi

Sahada sık duyulan “50 ppm”, “100 ppm” gibi dozlar Türk mevzuatında yazılı değildir. Depo dezenfeksiyonunun uluslararası referansı AWWA C652'dir: yüzeylerin yüksek konsantrasyonlu çözeltiyle ıslatılması ve/veya deponun klorlu su ile doldurulup bekletilmesi. Biz dozu bu standarda ve ürün etiketine göre belirliyor, uygulama kaydında ürün adı, konsantrasyon ve temas süresini yazıyoruz.

Uluslararası referanslar

Tabloyu yatay kaydırabilirsiniz →
ReferansNe düzenlerBizde karşılığı
WHO GDWQ / Water Safety PlanÇoklu engel ilkesi: kaynak → arıtma → dezenfeksiyon → depolama → izlemeHizmet planlamasında çoklu engel yaklaşımı
ASHRAE 188Bina su sistemleri için su yönetimi programı (WMP)Lejyoner Yönetmeliği'ndeki su yönetimi planının uluslararası karşılığı
ACOP L8 / HSG 274 (UK)Legionella kontrolü; ölü bağlantı yok, sıcak su ≥60 °C, dönüş ≥50 °CSıcak su tarafı önerileri
DVGW W 291 (DE)Bina dışı su tesislerinin (boru hattı, depo su kamarası) temizliği ve dezenfeksiyonuBina dışı tesislerde yöntem ve kayıt referansı
DVGW W 557 (DE)Bina içi içme suyu tesisatının temizliği ve dezenfeksiyonuBina içi hat, hidrofor ve tank işlerinde referans
DVGW W 551 (DE)Sıcak su sistemlerinde Legionella çoğalmasını azaltıcı önlemlerBoyler ve sıcak su hattı değerlendirmesi
NSF/ANSI 61Suyla temas eden malzemelerin sağlığa etkisi (boru, astar, conta)Malzeme seçimi ve kaplama değerlendirmesi
AWWA C652Su depolarının dezenfeksiyonu (yöntem ve dozlar)Depo dezenfeksiyon dozajı
ISO 11731Suda Legionella kültür yöntemiLegionella numune analizi

Numune ve laboratuvar

Mikrobiyolojik numune; steril kap, klor nötralizasyonu için sodyum tiyosülfat, soğuk zincir ve bekletmeden teslim şartlarıyla alınır. Analizler Sağlık Bakanlığı'nca yetkilendirilmiş veya TÜRKAK akrediteli laboratuvarlarda yapılır. Temizlik sonrası tek numune yeterli değildir: hem depo çıkışı hem uç nokta örneklenmelidir.

Numune alma usulü: THSSGM genelgesi (2007)

İçme - Kullanma Sularının Denetimi ve Numune Alma Usulleri Genelgesi; Türkiye Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü'nün 04.12.2007 tarihli genelgesidir (sayı B.10.1.HSS.0.61.00.00/6061). Hudut kapılarında ve gemilere verilen suların denetimini tek bir uygulama planında toplar. Bir bina deposu yönetmeliği değildir; ancak numune alma tekniği açısından Türkçe mevzuattaki en ayrıntılı resmî metindir ve sahadaki numune disiplinimizi buna göre kuruyoruz.

Tabloyu yatay kaydırabilirsiniz →
KonuGenelgede yazılı usulSahadaki karşılığı
Uç noktada bakiye klor0,1–0,5 ppm arasında olmalı; bu bandın dışında ölçülürse idare uyarılırDepo çıkışı ve uç nokta ölçümü, raporda sayı olarak
Depoda bekletilen suDağıtımdan önce depolama varsa klor ölçümü depo çıkışında da yapılırDepo çıkışını ayrı numune noktası sayıyoruz
Analiz sıklığı (şebeke suyu)Numuneler ayda bir bakteriyolojik, altı ayda bir kimyasal analize gönderilirAylık bakteriyoloji + 6 aylık kimya takvimi
Bakteriyolojik numune kabı100 ml kahverengi steril cam şişe; suda bakiye klor varsa Na-tiyosülfatlı şişeKlor nötralizasyonlu steril kap
Musluk / çeşme hazırlığı3–5 dakika akıtma, ağzın alevle 10–15 saniye sterilizasyonu; şişede 1–2 parmak boşlukNumune öncesi alev sterilizasyonu
Kimyasal numuneEn az 2 litre; şişe en az 3 kez suyla çalkalanır, numune en kısa sürede laboratuvara gönderilirKimyasal izleme numunesi
Kim alır, ne yazılırNumune iki kişi tarafından alınır; etikette yer, tarih-saat, bakiye klor, suyun cinsi ve istenen tetkik yazılırİki kişilik ekip, zincir kaydı ve etiket
Genelgenin tam metni: 10 sayfalık metin sitemizde PDF olarak duruyor; kaynağı THSSGM'nin Diğer Düzenlemeler sayfasındaki Word belgesi.

Aynı konuda üç resmî metin farklı bant veriyor: bu genelge uç noktada 0,1–0,5 ppm, 2007/67 genelgesi şebekede 0,5 mg/L (kesinti döneminde 1 mg/L), sitemizdeki ölçülebilir şartlar tablosu ise 0,2–0,5 mg/L bandını esas alıyor. Hangisinin geçerli olduğu tesisin bağlı olduğu idareye göre değişir; biz ölçümü raporlarken hangi referansa göre değerlendirdiğimizi yazıyoruz. Ayrıca bu metin hudut kapıları ve gemi suları için hazırlanmış bir uygulama planıdır — bina depoları için bağlayıcı bir temizlik sıklığı getirmez.

Mevzuat uyumunu birlikte kontrol edelim

Tesisinizin kapsamını, ölçüm noktalarını ve bakım takvimini çıkaralım.

Hemen Ara WhatsApp